Miras Tenkis Davası: Saklı Pay ve Vasiyetname İptali

Saklı Pay Nedir? Kimler Saklı Paylı Mirasçıdır?

Saklı pay, kanun koyucunun belirli yasal mirasçılara tanıdığı, miras bırakanın vasiyetnameyle bile ortadan kaldıramayacağı asgari miras hakkıdır. TMK m.506 uyarınca saklı paylı mirasçılar altsoy, ana-baba ve sağ kalan eştir.

Altsoy; çocuklar, torunlar ve onların çocuklarını kapsar. Miras bırakan, tüm malvarlığını üçüncü bir kişiye vasiyet etse dahi çocukların saklı payı korunur. Ana ve baba için de benzer bir koruma vardır; her biri için ayrı saklı pay hesaplanır.

2007 yılında yapılan kanun değişikliğiyle kardeşlerin saklı pay hakkı kaldırılmıştır. Bu tarihten sonra gerçekleşen ölümlerde kardeşler tenkis davası açamaz. 10 Mayıs 2007'den önceki ölümlerde ise kardeşlerin saklı payı hâlâ dikkate alınır.

Miras Tenkis Davası Nedir? TMK 560 ve Açma Şartları

Tenkis davası, miras bırakanın tasarruf edebileceği kısmı aşarak yaptığı ölüme bağlı veya sağlararası kazandırmaların, saklı payı zedeleyen kısmının etkisizleştirilmesi için açılan davadır. Hukuki dayanağı TMK m.560'tır.

Dava ancak miras bırakanın ölümünden sonra açılabilir. Miras bırakan sağken yapılan bir kazandırmanın saklı payı ihlal ettiği kesin görünse bile mirasçılar önceden dava açamaz, ihtiyati tedbir de talep edemez. Dava hakkı miras açıldığı anda doğar.

Davayı kural olarak yalnızca saklı paylı mirasçılar açabilir. İstisnai olarak, saklı paylı mirasçının alacaklıları elinde aciz belgesi varsa ve mirasçı tenkis davası açmıyorsa, alacaklılar kendi alacakları oranında bu davayı açabilir. Her mirasçı davayı diğerlerinden bağımsız açar; dava açmayan mirasçı tenkis kararından yararlanamaz.

Saklı Pay Oranları ve Tenkis Hesaplama

Saklı pay, yasal miras payı üzerinden hesaplanır. TMK m.506'daki oranlar mirasçı sıfatına göre değişir ve miras bırakanın hangi mirasçılarla birlikte kaldığına bağlıdır.

Vasiyetname İptali Davası Nedir? TMK 557 İptal Sebepleri

Vasiyetname geçerlilik şartlarını taşımasa dahi kendiliğinden hükümsüz sayılmaz. İptal davası açılıp kesin karar alınıncaya kadar hükümlerini sürdürür. Kanun koyucu, miras bırakanın son arzularına önem verdiğinden bu tasarrufu kesin hükümsüz değil, iptal edilebilir kabul etmiştir.

TMK m.557'de iptal sebepleri sınırlı sayıda belirlenmiştir. Vasiyetname; miras bırakanın tasarruf ehliyeti bulunmadığı sırada yapılmışsa, yanılma, aldatma, korkutma veya zorlama sonucu düzenlenmişse, içeriği veya bağlandığı koşullar hukuka ya da ahlaka aykırıysa ya da kanunda öngörülen şekil şartlarına uyulmadan yapılmışsa iptal edilebilir.

Uygulamada en sık karşılaşılan sebep ehliyetsizliktir. Vasiyetname düzenlendiği tarihte demans, ileri derecede akıl hastalığı veya bilinç kaybına yol açan bir rahatsızlık varsa, hastane kayıtları ve Adli Tıp Kurumu raporu bu iddianın temel dayanağı olur. İptal davası, tasarrufun iptalinde menfaati bulunan mirasçı veya vasiyet alacaklısı tarafından açılabilir.

Vasiyetname İptali ile Tenkis Davası Birlikte Nasıl Açılır?

Uygulamada saklı paylı mirasçılar bu iki davayı çoğunlukla terditli, yani kademeli olarak birlikte açar. Öncelikli talep vasiyetnamenin iptalidir; mahkeme iptal sebeplerinin oluşmadığına karar verirse, ikinci sırada tenkis talebi değerlendirilir.

Bu strateji ispat riskini azaltır. Ehliyetsizlik iddiası bilirkişi raporuyla desteklenemezse dava tamamen kaybedilmez; vasiyetnamenin saklı payı aştığı oranda tenkis talebi devreye girer. Hakim, taleple bağlı olduğundan yalnızca iptal istenmişse ehliyetsizlik dışındaki bir sebeple iptale karar veremez; bu nedenle dilekçede tüm iptal sebepleri ve tenkis talebi açıkça belirtilmelidir.

Vasiyetname, geçerli olup olmadığına bakılmaksızın miras bırakanın son yerleşim yeri Sulh Hukuk Mahkemesi'nce açılır ve ilgililere tebliğ edilir. İptal ve tenkis davalarının dinlenebilmesi için öncelikle bu açılma işleminin tamamlanmış olması gerekir; açılmayan bir vasiyetname için hak düşürücü süreler işlemeye başlamaz.

Tenkis ve Vasiyetname İptali Davasında Hak Düşürücü Süreler

Her iki dava türü de sıkı hak düşürücü sürelere tabidir. Bu süreler zamanaşımı değildir; kaçırılması halinde dava hakkı tamamen kaybedilir ve mahkeme talebi süre yönünden reddeder.

Vasiyetnameler açısından bir yıllık süre, vasiyetname usulüne uygun açılıp ilgililere okunmadan işlemeye başlamaz. Sağlararası kazandırmalarda ve miras sözleşmelerinde on yıllık sürenin başlangıcı ise mirasın açıldığı, yani miras bırakanın öldüğü tarihtir.

Tenkis Davası ile Muris Muvazaası Davası Arasındaki Fark

Saklı payı ihlal edilen mirasçıların başvurabileceği bir diğer yol muris muvazaasına dayalı tapu iptal ve tescil davasıdır. Bu iki dava sık karıştırılır, ancak koşulları ve sonuçları farklıdır.

Uygulamada bu iki dava terditli olarak birlikte açılır. Mahkeme önce muvazaa iddiasını inceler; kabul edilmezse tenkis talebine geçer. Muris muvazaası davasının süre sınırı olmaması, tenkis süresini kaçıran mirasçılar için önemli bir alternatif oluşturur.

Bursa Osmangazi'de Miras Tenkis Davası Süreci

Tenkis ve vasiyetname iptali davalarında görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesi'dir. Yetkili mahkeme, miras bırakanın son yerleşim yeri mahkemesidir. Bursa'da yaşayan bir miras bırakanın mirasçıları bu davaları Bursa Asliye Hukuk Mahkemeleri'nde açar.

Dava öncesinde net terekenin hesaplanması teknik bir süreçtir. Mahkeme, miras bırakanın ölüm tarihindeki malvarlığını, borçlarını, cenaze giderlerini ve varsa sağlararası kazandırmaları bir araya getiren bilirkişi raporuna göre karar verir. Bu nedenle tapu kayıtları, banka hesap hareketleri ve varsa noter işlemlerinin eksiksiz toplanması dava sürecini hızlandırır.

Osmangazi ve Nilüfer'de saklı payı ihlal edilen mirasçılara Av. M. Haşim Alan Hukuk Bürosu olarak tenkis davası, vasiyetname iptali ve muris muvazaası davalarında dilekçe hazırlama, delil stratejisi ve dava takibi konusunda destek sağlıyoruz. Gülbahçe Mah. Dr. Sadık Ahmet Cad. No:17-19 D:52, Osmangazi/Bursa adresimizden veya WhatsApp üzerinden ulaşabilirsiniz.

Miras Tenkis Davası Hakkında Sık Sorulan Sorular

İlgili Hizmetler

İlgili Blog Yazıları