İş Hukuku ve İşçi Hakları
Bursa, Türkiye'nin en köklü sanayi şehirlerinden biridir. Osmangazi ve çevre ilçelerde binlerce üretim ve hizmet işletmesi faaliyet göstermekte; bu işletmelerde çalışan on binlerce işçi günlük iş hayatında pek çok hukuki sorunla karşılaşmaktadır. Ücret alacakları, kıdem ve ihbar tazminatı, fazla mesai, izin hakları ve haksız işten çıkarma bu sorunların başında gelmektedir.
Türk iş hukuku, temel olarak 4857 sayılı İş Kanunu ve 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu ile düzenlenmektedir. Bu kanunlar işçi haklarını güvence altına almakta; işverene de açık, öngörülebilir yükümlülükler yüklemektedir. İş uyuşmazlıklarında süreler son derece kritik olduğundan hukuki destek almayı geciktirmek ciddi hak kayıplarına yol açabilir.
Büromuz; kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, işe iade, fazla mesai alacakları ve iş kazası tazminatı başta olmak üzere her türlü iş uyuşmazlığında hem işçi hem de işveren tarafını etkin biçimde temsil etmektedir.
Kıdem Tazminatı
Kıdem tazminatı, işçinin işyerinde geçirdiği her tam yıl için 30 günlük brüt ücreti üzerinden hesaplanan ve işveren tarafından ödenen bir tazminattır. Kıdem tazminatına hak kazanmak için bazı şartların bir arada bulunması gerekir:
- Aynı işverende en az 1 yıl çalışılmış olması
- Sözleşmenin haksız sebeple işveren tarafından feshedilmesi ya da işçi tarafından haklı nedenle feshedilmesi
- Askerlik, kadın işçi için evlilik (1 yıl içinde), emeklilik veya yaş koşulunun sağlanmış olması halinde işçinin istifası
Kıdem Tazminatı Nasıl Hesaplanır?
Kıdem tazminatı, çalışılan yıl sayısıyla son brüt ücretin çarpımından elde edilir. Brüt ücrete ek olarak; düzenli ödenen primler, yemek ve ulaşım yardımları, servis imkânı gibi sosyal haklar da hesaba katılır. Tazminat miktarı, yılda iki kez güncellenen kıdem tazminatı tavanını geçemez.
İşverenin kıdem tazminatını eksik ödemesi veya ödememesi halinde gecikme süresi boyunca yasal faiz işler. Ayrıca işverenin kasıtlı ya da kötüniyetli hareket ettiği durumlarda mahkeme ek tazminata da hükmedebilir.
İhbar Tazminatı
İhbar tazminatı, iş sözleşmesinin usulsüz feshinde gündeme gelir. İş Kanunu'na göre işçi veya işveren, sözleşmeyi feshetmeden önce belirli bir süre önceden karşı tarafı bilgilendirmek (ihbar) zorundadır. Bu süreye ihbar süresi denir.
| Çalışma Süresi | İhbar Süresi |
|---|---|
| 6 aydan az | 2 hafta |
| 6 ay – 1,5 yıl | 4 hafta |
| 1,5 yıl – 3 yıl | 6 hafta |
| 3 yıldan fazla | 8 hafta |
İhbar süresi verilmeksizin iş sözleşmesi feshedilirse ihbar tazminatı ödenmesi zorunludur. İhbar tazminatı, ihbar süresi kadar ücret üzerinden hesaplanır. İşçinin de ihbar süresine uymak ya da karşılığını ödemek yükümlülüğü bulunmaktadır.
İşe İade Davası
Otuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyerlerinde en az 6 ay kıdeme sahip işçiler, iş güvencesi kapsamındadır. Bu kapsamdaki bir işçinin iş sözleşmesi geçerli bir sebep olmaksızın feshedilirse işe iade davası açılabilir.
Dava açma süresi, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren 1 aydır. Bu süre hak düşürücü nitelik taşımakta olup geçirilmesi durumunda dava hakkı tamamen ortadan kalkar.
İşe İade Davası Sonuçları
- İşçi lehine karar: İşveren, kararın kesinleşmesinden itibaren 1 ay içinde işçiyi eski işine almak zorundadır. İşe almaz ise 4-8 aylık brüt ücret tutarında iş güvencesi tazminatı ödenir.
- Boşta geçen süre ücreti: Dava sonucunda işçiye en fazla 4 aylık boşta geçen süre ücreti ödenir. Bu süre kıdem hesabında da dikkate alınır.
- Kıdem ve ihbar tazminatı: İşe iade talebinde bulunmayan işçi, kıdem ve ihbar tazminatını peşinen alabilir.
İş Sözleşmesinin Türleri ve Feshi
Türk iş hukukunda iş sözleşmeleri belirsiz sürelive belirli süreli olmak üzere ikiye ayrılır. Belirli süreli sözleşme; zorunlu koşullar gerçekleşmedikçe tekrar tekrar yenilenemez. Birden fazla yenileme durumunda sözleşme belirsiz süreliye dönüşebilir.
İşçinin Haklı Nedenle Feshi
İşçi, aşağıdaki durumlarda iş sözleşmesini haklı nedenle derhal feshedebilir ve kıdem tazminatına hak kazanır:
- Ücretin ödenmemesi veya eksik ödenmesi
- İşyerinde cinsel taciz veya mobbing
- İşverenin işçiyi yanıltması (hile ve aldatma)
- Sağlık ve güvenliği tehdit eden çalışma koşulları
- İş koşullarının esaslı biçimde değiştirilmesi
İşverenin Haklı Nedenle Feshi
İşveren de belirli koşullarda iş sözleşmesini ihbarsız ve tazminatsız feshedebilir: işçinin işverene veya aile üyelerine zarar verici davranışları, işyerinde hırsızlık ya da dolandırıcılık, sırların ifşa edilmesi, devamsızlık veya sarhoş işe gelme bunların başında sayılabilir.
Fazla Mesai, Yıllık İzin ve Diğer Alacaklar
Pek çok işçi, fazla mesai ücreti, yıllık izin alacakları ve hafta tatili ücretleri gibi yasal haklarını tam olarak alamamaktadır. Bu alacaklar İş Kanunu'yla güvence altına alınmış olup mahkemede talep edilebilir.
Fazla Mesai
Haftada 45 saati aşan çalışma için %50 zamlı ücret. Gece çalışmalarında ayrıca %25 zam.
Yıllık İzin
1-5 yıl için 14 gün, 5-15 yıl için 20 gün, 15 yıldan fazlası için 26 gün. Kullanılmayan izinler para olarak ödenir.
Hafta Tatili
7 günde 1 gün kesintisiz tatil hakkı. Hafta tatilinde çalıştırılırsa ayrıca ücret ödenir.
İş alacaklarında zamanaşımı süresi, 2017'den itibaren 5 yıl olarak uygulanmaktadır (İş K. m. 32). Alacakların 5 yıl içinde talep edilmesi gerekmekte olup sürenin geçirilmesi hak kaybına yol açar.
Mobbing (İşyeri Psikolojik Taciz)
Mobbing; işyerinde sürekli, sistematik ve kasıtlı olarak uygulanan psikolojik baskı, yıldırma ve yıpratma sürecidir. Türkiye'de 2011 yılında çıkarılan Başbakanlık genelgesiyle mobbing açıkça tanımlanmış ve işverenin bu davranışları önlemek yükümlülüğü düzenlenmiştir.
Mobbing örnekleri arasında şunlar sayılabilir: sürekli haksız eleştiri ve aşağılama, görev tanımı dışında anlamsız işler verilmesi, toplantılardan dışlanma, başarısızlığa mahkûm hedefler verilmesi, işçinin fiziksel sağlığını bozan yoğun baskı.
Mobbing mağduru işçi; sözleşmesini haklı nedenle feshederek kıdem tazminatını alabilir, maddi ve manevi tazminat davası açabilir ya da iş yargısına başvurabilir. Büromuz mobbing vakalarında delil stratejisi oluşturma ve dava yönetimi konusunda deneyimli destek sunmaktadır.
Sanayi Bölgelerinde İş Hukuku Hizmetlerimiz
Bursa, otomotiv başta olmak üzere tekstil, metal, gıda ve lojistik sektörlerinde Türkiye'nin en büyük sanayi üslerinden birini barındırır. Osmangazi, Gemlik ve Mudanya sanayi bölgelerinde faaliyet gösteren işletmeler ile bu işletmelerde çalışan işçilerin hukuki ihtiyaçları büromuzun odak noktalarından birini oluşturmaktadır.
Toplu işçi çıkarmalar, iş akdinin yazılı yapılmaması, bordro ile fiilî ücret arasındaki farklar ve iş kazası kayıpları Bursa sanayi bölgelerinde sıklıkla karşılaştığımız uyuşmazlık türleridir. Her iki taraf için de hızlı, çözüm odaklı hizmet sunmaktayız.
Hem işçi haklarını kararlılıkla savunuyor hem de işverenler için önleyici hukuki danışmanlık hizmetleri veriyoruz. İş sözleşmelerinin hazırlanması, yönetmelik ve iç yönetmeliklerin İş Kanunu'na uygunluğunun sağlanması, toplu çıkarma süreçlerinin mevzuata göre yönetilmesi gibi konularda işverenlere de destek sağlamaktayız.
İş Davalarında Neden Avukat Tutmalısınız?
İş hukuku uyuşmazlıklarında süreler ve prosedürler son derece belirleyicidir. İşe iade davası için 1 aylık, iş alacakları için 5 yıllık süreler; hak düşürücü nitelik taşıdığından geçirilen süre geriye dönülemez bir hak kaybı yaratır.
- Kıdem hesabında ücret unsurlarını (prim, yemek, ulaşım) doğru dahil etmek alacağı önemli ölçüde artırabilir.
- İspat yükü genellikle işçide olduğundan delil toplama stratejisi dava öncesinde kurgulanmalıdır.
- İşe iade davası ile tazminat taleplerini doğru birleştirmek ya da ayırmak finansal sonucu belirler.
- İşveren avukatına karşı temsil edilmeden girmek, haksız uzlaşmalara yol açabilir.
İlgili Blog Yazıları
Sık Sorulan Sorular
Kıdem tazminatı almak için ne kadar çalışmış olmak gerekir?+
Haksız işten çıkarıldım, ne yapabilirim?+
İstifa edersem kıdem tazminatı alabilir miyim?+
İşe iade davası ne kadar sürer?+
Fazla mesai ücretimi alamıyorum, ne yapabilirim?+
Mobbing davası açabilir miyim?+
İş kazası geçirdim, hangi tazminatları talep edebilirim?+
İşçi Haklarınız İçin Bugün Bize Ulaşın
Kıdem tazminatınız eksik ödendi mi, haksız işten mi çıkarıldınız? Av. M. Haşim Alan Hukuk Bürosu'na başvurun; ilk görüşme ücretsizdir.
Gülbahçe Mah. Dr. Sadık Ahmet Cad. No:17-19 D:52, Osmangazi / Bursa