Nafaka Davası Nasıl Açılır? Bursa'da Adım Adım Süreç ve Belgeler

Nafaka davası, ekonomik açıdan zayıf durumda olan eşin veya çocuğun geçimini sağlamak amacıyla açılan aile hukuku davasıdır. Türk Medeni Kanunu, dört ayrı nafaka türü düzenlemiştir; her türün şartları ve süreleri birbirinden farklıdır.

Nafaka, evlilik birliğinin bir sonucu olarak ortaya çıkan dayanışma yükümlülüğünün hukuki karşılığıdır. Eşlerden biri ekonomik açıdan güçsüz duruma düştüğünde veya çocukların bakımı tek bir ebeveyne kaldığında, kanun bu dengesizliği nafaka yoluyla düzeltmeyi amaçlamıştır.

Doğru nafaka türünün seçilmesi, davanın kabul edilip edilmeyeceğini doğrudan etkiler. Örneğin yoksulluk nafakası yalnızca eşler arasında talep edilebilirken, iştirak nafakası çocuk lehine istenir ve iki talep farklı hukuki dayanaklara sahiptir.

Nafaka miktarı, tek bir formülle hesaplanmaz. Hâkim, tarafların gelir ve giderlerini, yaşam standardını ve çocuğun ihtiyaçlarını birlikte değerlendirerek hakkaniyete uygun bir miktara hükmeder. Bu nedenle iki farklı dosyada aynı gelire sahip taraflar için dahi farklı nafaka miktarları belirlenebilir.

Nafaka davası nasıl açılır sorusunun cevabı, davanın hangi zaman diliminde açıldığına göre değişir. Üç ayrı senaryo mümkündür ve her birinin kendine özgü şartları vardır.

Boşanmadan önce nafaka istemek, evlilik birliği devam ederken eşlerden birinin ayrı yaşamaya başlamasıyla gündeme gelir. Bu durumda talep eden tarafın, ortak konutu haklı bir sebeple terk ettiğini veya diğer eşin haksız yere ayrılmasına maruz kaldığını ispatlaması gerekir.

Haklı sebep örnekleri arasında eşin şiddet uygulaması, ekonomik desteği kesmesi veya ortak konutu terk etmesi sayılabilir. Bu durumda talep eden taraf, ayrı yaşamaya mecbur kaldığını gösteren deliller (tanık beyanı, mesaj yazışması, sağlık raporu) sunarak tedbir nafakası talebini güçlendirir.

Boşanma davası içinde talep edilen tedbir nafakası herhangi bir harca tabi değildir; hakim, taraflardan talep gelmese dahi resen tedbir alabilir. Boşandıktan sonra ise yoksulluk nafakası için 1 yıllık hak düşürücü süre işlemeye başlar; bu süre kaçırıldığında talep hakkı tamamen ortadan kalkar.

Tedbir nafakası, boşanma kararı kesinleşene kadar devam eder. Kesinleşmenin ardından bu nafaka ya tamamen sona erer ya da koşulları varsa yoksulluk veya iştirak nafakasına dönüşür. Bu geçiş otomatik değildir; ilgili tarafın ayrıca talepte bulunması gerekir.

Nafaka davasının kabul edilmesi, talep edilen yoksulluğun veya ihtiyacın mahkemeye somut biçimde ispatlanmasına bağlıdır. Soyut ifadeler yeterli değildir; delillerle desteklenmiş bir dosya sunulmalıdır.

Yoksulluk nafakasında ispat, davacının gelirinin giderlerini karşılamadığını göstermeye odaklanır. Kira kontratı, fatura, kredi kartı ekstresi ve varsa işsizlik belgesi bu amaçla kullanılır. Mahkeme ayrıca tarafların sosyal ve ekonomik durum araştırmasını resen yaptırabilir.

İştirak nafakasında ispat, çocuğun somut ihtiyaçları üzerinden yapılır. Okul kayıt belgesi, özel ders veya kurs ödemeleri, sağlık giderleri ve gerekiyorsa özel eğitim ihtiyacına ilişkin raporlar talebin miktarını gerekçelendirir.

Karşı tarafın ekonomik gücünün tam bilinmemesi, ispat yükünü ortadan kaldırmaz; ancak mahkemeden resen araştırma talep edilebilir. Banka kayıtları, SGK hizmet dökümü ve varsa şirket ortaklık bilgileri bu araştırma kapsamında istenebilir.

Eşlerden biri yurt dışında yaşıyorsa nafaka talebi yine mümkündür. Ancak sürecin işleyişi, davanın Türkiye'de mi yoksa yurt dışında mı açılacağına göre farklılaşır.

Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (MÖHUK) kapsamında, Türk vatandaşı olan tarafın Türkiye'deki yerleşim yerinde dava açması genellikle mümkündür. Mahkeme, yabancı ülkedeki tarafa tebligatı uluslararası tebligat hükümlerine göre yapar; bu süreç yurt içi tebligata göre daha uzun sürer.

Türkiye'de alınan nafaka kararının yurt dışında icra edilmesi gerekiyorsa, ilgili ülkeyle Türkiye arasındaki ikili anlaşmalar veya uluslararası sözleşmeler devreye girer. Bu süreç, tanıma ve tenfiz davası veya doğrudan icra iş birliği yoluyla yürütülebilir; dosyanın özelliklerine göre değerlendirilmelidir.

Nafaka davası nasıl açılır sorusunu soran birçok kişi, aslında boşanma davasıyla nafaka talebini birlikte mi yoksa ayrı mı açacağını bilmek ister. Bu tercih, sürecin hızını ve maliyetini doğrudan etkiler.

Boşanma davasıyla birlikte talep edilen nafaka, ayrı bir dava harcı gerektirmez ve tek bir dosyada görülür. Tedbir nafakası zaten çoğunlukla bu şekilde talep edilir; yoksulluk ve iştirak nafakası da boşanma dilekçesine eklenerek istenebilir.

Ayrı dava açmak ise genellikle boşanma kesinleştikten sonra gündeme gelir. Protokolde nafaka hiç düzenlenmemişse veya sonradan koşullar değişmişse, bağımsız bir nafaka davası açılması gerekir. Bu durumda yeni bir harç ödenir ve süreç baştan işletilir.

Uygulamada, nafaka talebini mümkün olduğunca boşanma davası içinde ileri sürmek tavsiye edilir. Bu yaklaşım hem zamanaşımı riskini ortadan kaldırır hem de tek celsede sonuçlanma imkânı tanır.

Nafaka davalarında taraflar, kural olarak duruşmaya bizzat katılmak zorunda değildir. Vekil aracılığıyla takip edilen davalarda avukat, müvekkili adına duruşmaya girebilir.

Ancak mahkeme, tarafların ekonomik durumunu ve varsa çocuğun ihtiyaçlarını daha iyi değerlendirmek için taraf beyanına ihtiyaç duyabilir. Bu durumda hakim, tarafın bizzat dinlenmesine karar verebilir.

Duruşmaya mazeretsiz katılmamak, davanın reddine yol açmaz; ancak mahkemenin talep ettiği bilgi ve belgelerin zamanında sunulmaması sürecin uzamasına neden olabilir. Vekil ile takip edilen davalarda bu risk büyük ölçüde ortadan kalkar.

Nafaka davasında görevli mahkeme Aile Mahkemesi'dir. Aile Mahkemesi bulunmayan yerlerde dava, Asliye Hukuk Mahkemesi'nde aile mahkemesi sıfatıyla görülür.

Yetkili mahkeme ise nafaka alacaklısının yerleşim yeridir. Bu kural, nafaka talep eden tarafı korumak amacı taşır; ekonomik açıdan zayıf durumda olan kişinin dava takibi için başka bir şehre gitmesi beklenmez.

Bursa'da ikamet eden nafaka alacaklıları için dava, Bursa Aile Mahkemeleri'nde açılır. Osmangazi'de ikamet edenler de dahil olmak üzere Bursa'nın tüm ilçelerindeki başvurular, Bursa Adalet Sarayı'ndaki ilgili aile mahkemesi tarafından değerlendirilir.

Nafaka davası açarken sunulacak belgeler, talep edilen nafaka türüne göre farklılaşır. Ancak her başvuruda ortak olarak istenen bir çekirdek belge listesi bulunur.

• Dava dilekçesi: Nafaka türünü, talep edilen miktarı ve gerekçeyi açıkça belirtir; dilekçedeki eksiklik davanın reddine yol açabilir.
• Kimlik fotokopisi: Davacının kimlik bilgilerinin mahkemeye sunulması için gerekir.
• Evlilik cüzdanı veya boşanma kararı: Boşanma gerçekleşmişse kesinleşmiş karar örneği; kesinleşme tarihi 1 yıllık sürenin başlangıcını gösterir.
• Mali durumu gösteren belgeler: Maaş bordrosu, SGK dökümü, banka hesap özeti; talep edilen miktarın gerekçesini somutlaştırır.
• Çocuğa ilişkin belgeler: İştirak nafakası talebinde öğrenim belgesi, sağlık giderleri, kurs kayıtları; çocuğun ihtiyaçlarının kapsamını gösterir.
• Karşı tarafın gelir bilgisi: Biliniyorsa meslek ve maaş bilgisi; bilinmiyorsa resmi kurumlardan (SGK, vergi dairesi) araştırılması dilekçede talep edilir.
• Konut ve gider belgeleri: Kira kontratı, fatura ve zorunlu harcamalara ilişkin dekontlar, yoksulluğun somut göstergesi olarak sunulur.

Belgelerin eksiksiz sunulması, mahkemenin talebi hızla değerlendirmesini sağlar. Eksik belgeyle yapılan başvurularda mahkeme ek süre tanır; bu da sürecin uzamasına yol açar.

Belgelerin orijinal veya onaylı suretlerinin saklanması önemlidir. Mahkeme, ibraz edilen belgelerin bir kısmını dosyaya asıl olarak alabilir; bu nedenle dava açmadan önce her belgenin fotokopisinin de çıkarılması önerilir. Elektronik ortamda bulunan belgeler (e-posta, banka uygulaması ekran görüntüsü gibi) için ise çıktı alınması ve mümkünse ıslak imzalı bir dökümle desteklenmesi faydalıdır.

Karşı tarafın gelirinin tam olarak bilinmemesi, dava açmaya engel değildir. Mahkeme, davalının SGK kaydını, vergi dairesi kayıtlarını ve varsa ticaret sicili bilgilerini resen araştırabilir. Bu nedenle gelir bilgisi eksik olsa dahi dava açılmalı, araştırma talebi dilekçede ayrıca belirtilmelidir.

Nafaka davası nasıl açılır sorusu genellikle eşler arasındaki talebi akla getirir. Ancak kanun, nafaka talep edebilecek kişileri eşlerle sınırlı tutmamıştır.

Yoksulluk nafakasını yalnızca boşanma sürecindeki eş talep edebilir. İştirak nafakasını ise velayeti elinde bulunduran ebeveyn, çocuğun fiilen bakımını üstlenen kişi veya ayırt etme gücüne sahip çocuğun kendisi talep edebilir.

Yardım nafakası, boşanma veya evlilikle hiçbir bağı olmayan ayrı bir kategoridir. Yoksulluğa düşen anne, baba, çocuk veya kardeşler, maddi durumu iyi olan yakınlarından yardım nafakası talep edebilir. Bu davada da yetkili mahkeme, talep edilen kişinin yerleşim yeri Aile Mahkemesi'dir.

Uygulamada babaya karşı açılan iştirak nafakası davaları özellikle sık görülür. Velayeti elinde bulunduran anne, çocuğun eğitim, sağlık ve barınma giderlerine katkı için babadan nafaka talep eder. Çocuk 18 yaşını doldurduğunda ve eğitim hayatı da sona erdiğinde bu yükümlülük kendiliğinden biter.

Ayırt etme gücüne sahip, yani kendi iradesiyle hareket edebilecek olgunluğa erişmiş küçükler de belirli hâllerde kendi adlarına nafaka talebinde bulunabilir. Bu durum özellikle 15-18 yaş aralığındaki gençlerin eğitim giderleri söz konusu olduğunda gündeme gelir.

Nafaka davası nasıl açılır sorusunun pratik cevabı, aşağıdaki adımlarda özetlenebilir. Her adımın eksiksiz tamamlanması, sürecin gecikmeden ilerlemesini sağlar.

Nafaka davaları basit yargılama usulüyle görülür; bu, genel yargılama usulüne göre daha hızlı ilerlemesini sağlar. Buna rağmen kesin bir süre vermek doğru değildir.

Süreyi uzatan başlıca etkenler arasında tarafların mali durum araştırmasının uzaması, sosyal inceleme raporu beklenmesi ve duruşmaların ertelenmesi yer alır. Boşanma davasıyla birlikte talep edilen tedbir nafakası, ayrı bir dava açılmadığı için genellikle daha hızlı sonuçlanır.

Tarafların uzlaşmaya açık olması da süreyi kısaltan bir etkendir. Nafaka miktarında anlaşma sağlanırsa, mahkeme bu anlaşmayı hukuka uygun bulduğu takdirde davayı hızla sonuçlandırabilir. Uzlaşma sağlanamayan dosyalarda ise bilirkişi incelemesi ve tanık dinleme aşamaları süreci doğal olarak uzatır.

Tedbir nafakası, boşanmanın feri niteliğinde sayıldığından herhangi bir harca tabi değildir. Ancak yoksulluk ve iştirak nafakası talepleri nispi harca tabidir.

2026 yılında nispi harç, talep edilen yıllık nafaka tutarının binde 68,31'i üzerinden hesaplanır ve dava açılırken bunun dörtte biri peşin ödenir. Buna ek olarak 2026 yılı için 732,00 TL başvurma harcı ve gider avansı ödenir.

Harç hesaplamasının dava türüne göre nasıl değiştiğini ve güncel oranları Dava Harcı Hesaplama 2026 yazımızda ayrıntılı bulabilirsiniz. Ekonomik durumu yetersiz olanlar, adli yardım talep ederek harçtan muaf tutulabilir.

Anlaşmalı boşanma protokolünde nafaka konusunun nasıl düzenlendiği, boşandıktan sonra nafaka talep edilip edilemeyeceğini doğrudan belirler. Üç farklı durum söz konusudur.

Protokolde "nafaka talep etmiyorum" şeklinde açık bir beyan varsa, yerleşik Yargıtay içtihatlarına göre bu beyan kesin feragat sayılır. Ekonomik koşulların sonradan kötüleşmesi, bu feragati geçersiz kılmaz.

Çocuk için iştirak nafakası ise farklı bir kuralı izler. Protokolde çocuğa nafaka bağlanmamış olması, bu haktan feragat anlamına gelmez. Velayeti alan ebeveyn, çocuğun 18 yaşına kadar herhangi bir zamanda iştirak nafakası davası açabilir.

Anlaşmalı boşanma protokolünün nafaka maddesi dahil hangi hususları eksiksiz içermesi gerektiğini Anlaşmalı Boşanma Protokolü Nasıl Hazırlanır? yazımızda bulabilirsiniz.

Mahkeme tarafından belirlenen nafaka miktarı kalıcı değildir. Ekonomik koşullar değiştiğinde taraflardan biri nafaka artırım veya azaltım davası açabilir.

Nafaka artırım davası, enflasyon nedeniyle nafakanın yetersiz kalması, alacaklının ihtiyaçlarının artması veya yükümlünün gelirinin yükselmesi hâllerinde açılır. Bu dava, nafaka alacaklısının yerleşim yeri Aile Mahkemesi'nde görülür ve herhangi bir süre sınırına tabi değildir.

Nafaka azaltım davası ise yükümlünün ekonomik durumunun kötüleşmesi hâlinde açılır. Her iki davada da mahkeme, tarafların güncel gelir ve gider dengesini yeniden değerlendirir; artış veya azalış geriye dönük değil, dava tarihinden itibaren uygulanır.

Nafaka davasında yargılama giderleri ve harçlar, kural olarak davayı kaybeden taraftan tahsil edilir. Dava kısmen kabul edilirse giderler, kabul ve ret oranına göre taraflar arasında paylaştırılır.

Davacı, dava açarken peşin harcı ve gider avansını kendisi öder. Dava lehine sonuçlanırsa bu tutarlar, karar kesinleştikten sonra karşı taraftan icra yoluyla geri alınabilir. Ekonomik durumu yetersiz olan davacılar, adli yardım talebiyle bu masraflardan geçici olarak muaf tutulabilir.

Vekil ile takip edilen davalarda, davayı kaybeden taraf ayrıca karşı vekalet ücreti ödemekle yükümlü olur. Bu ücret AAÜT'ye göre belirlenir ve davanın türüne, dava değerine göre değişiklik gösterir.

Mahkeme kararıyla bağlanan nafaka ödenmezse, alacaklı icra takibi başlatarak alacağını zorla tahsil edebilir. İcra takibi, ödeme emrinin borçluya tebliğiyle başlar.

Borçlu 7 gün içinde ödeme yapmazsa, maaşına ve mal varlığına haciz konulabilir. Nafaka alacakları, haciz sırasında öncelikli alacaklar arasında yer alır ve maaşın dörtte üçü haczedilemese dahi nafaka alacağı için bu sınır uygulanmaz.

Nafaka borcunu ısrarla ödemeyen borçlu hakkında ayrıca tazyik hapsi talep edilebilir. İcra takibinin nasıl başlatılacağını ve haciz aşamalarını İcra Takibi Nasıl Başlatılır? yazımızda ayrıntılı olarak ele aldık.

Hukuki destek almadan yürütülen nafaka davalarında tekrarlanan bazı hatalar, sürecin uzamasına veya talebin reddine yol açar. Bu hataların bilinmesi, dava açmadan önce dikkat edilmesi gereken noktaları netleştirir.

• 1 yıllık sürenin kaçırılması: Boşanma kararının kesinleşmesinden sonra yoksulluk nafakası için 1 yıl beklenirse talep hakkı tamamen düşer.
• Protokolde feragat maddesinin fark edilmemesi: Anlaşmalı boşanma protokolünde imzalanan feragat, sonradan geri alınamaz.
• Yanlış nafaka türü ile dava açılması: Yoksulluk nafakası yerine iştirak nafakası talep edilmesi, davanın usulden reddine neden olabilir.
• Mali durum belgelerinin eksik sunulması: Gelir ve gider dengesini gösteren belgeler eksikse mahkeme talebi düşük miktarda kabul edebilir.
• Tedbir nafakası talebinin unutulması: Boşanma davası sürerken tedbir nafakası istenmezse, dava süresince ekonomik destekten mahrum kalınabilir.

Nafaka davası avukatsız da açılabilir. Ancak doğru nafaka türünün seçilmesi, hak düşürücü sürelerin takibi ve dilekçenin usulüne uygun hazırlanması teknik bilgi gerektirir.

Av. M. Haşim Alan Hukuk Bürosu, Osmangazi/Bursa merkezli olarak Bursa Aile Mahkemeleri'ndeki nafaka davalarında müvekkillerine hukuki destek sağlamaktadır. Dosyanızın hangi nafaka türüne girdiği ve süre kısıtlamaları ilk görüşmede netleştirilir.

• Doğru nafaka türünün ve talep miktarının belirlenmesi
• 1 yıllık hak düşürücü sürenin kaçırılmaması
• Dilekçenin ve mali durum delillerinin eksiksiz hazırlanması
• Ödenmeyen nafakanın icra yoluyla hızla tahsil edilmesi
• Boşanma davasıyla birlikte mi ayrı mı açılacağının doğru planlanması
• Karşı tarafın gelirinin resen araştırılmasının talep edilmesi

Bursa Aile Mahkemeleri'ndeki dosya yoğunluğu göz önüne alındığında, eksiksiz hazırlanmış bir dilekçe ve delil dosyası, davanın gereksiz yere uzamasını önler. Büromuz, dosyanızı ilk görüşmede değerlendirerek hangi nafaka türünün ve stratejinin uygun olduğunu birlikte belirler.

İlk görüşme ücretsizdir. Dosyanızı değerlendirmek için WhatsApp üzerinden bugün bize ulaşabilirsiniz.