Yasal Faiz Hesaplama 2026 Kanuni Faiz, Ticari Temerrüt ve Avans Faizi Oranları

Yasal Faiz Nedir? Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizi Farkı

Yasal faiz hesaplama, taraflar arasında özel bir oran kararlaştırılmadığında devreye giren kanuni bir mekanizmadır. 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun m.1 bu konuyu düzenler. Borç ilişkilerinde miktarı sözleşmeyle belirlenmemiş faizin hangi oran üzerinden ödeneceğini gösterir.

Temerrüt faizi ise borçlunun ödeme yükümlülüğünü zamanında yerine getirmemesi halinde işleyen faizdir. TBK m.120 uyarınca, sözleşmede temerrüt faizi oranı kararlaştırılmamışsa, faiz borcunun doğduğu tarihte yürürlükte olan mevzuata göre belirlenir. Bu atıf da yine 3095 sayılı Kanun'a gider.

Pratikte iki kavram iç içe kullanılır. Alacaklı, borç vadesinde ödenmediğinde kanuni faiz oranı üzerinden temerrüt faizi talep eder. Taraflar sözleşmeyle daha yüksek bir akdi faiz oranı kararlaştırmışsa, TBK m.120/2 sınırı içinde kalmak kaydıyla o oran uygulanır. Sözleşmede oran belirtilmemişse, güncel yasal faiz oranı doğrudan devreye girer.

Akdi temerrüt faizi için kanun bir tavan öngörür. Sözleşmeyle kararlaştırılacak yıllık temerrüt faizi, kanuni faiz oranının yüzde yüz fazlasını aşamaz. 2026 için kanuni oran %24 olduğundan, adi işlerde akdi temerrüt faizi tavanı %48'dir.

2026 Yılı Güncel Faiz Oranları

Türk hukukunda uygulama alanına göre birden fazla faiz türü bulunur. 2026 yılı itibarıyla yürürlükte olan güncel oranlar aşağıdaki tabloda özetlenmiştir.

Yasal faiz oranı 20 Mayıs 2024 tarihli ve 8485 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile belirlenmiştir. Bu oran 1 Haziran 2024'ten itibaren geçerlidir. Önceki dönemde, 2006'dan 2024'e kadar, oran %9 olarak uygulanıyordu.

Ticari temerrüt faizi ise TCMB'nin kısa vadeli avans işlemlerinde uyguladığı orana eşittir. TCMB, 20 Aralık 2025 tarihli tebliğiyle bu oranı %39,75, reeskont oranını %38,75 olarak belirlemiştir. TTK m.1530'daki mal ve hizmet tedarikinde geç ödeme oranı ise ayrı bir tebliğle %43 olarak açıklanmıştır.

Yasal Faiz Nasıl Hesaplanır? Hesaplama Aracı

Yasal faiz hesaplama, basit faiz yöntemiyle yapılır. Türk hukukunda kural, faizin yalnızca anapara üzerinden hesaplanmasıdır; faize faiz eklenmez. Formül şöyledir:

Faiz Tutarı = Anapara × Yıllık Oran × Gün Sayısı / 365

Aşağıdaki araç, anapara tutarınızı, faiz türünü ve tarih aralığınızı girdiğinizde işlemiş faiz tutarını ve toplam alacağınızı otomatik hesaplar. Faiz başlangıcı 1 Haziran 2024'ten önceyse, araç dönemi otomatik olarak ikiye bölüp her dönemi kendi oranıyla hesaplar.

Örnek: 100.000 TL anapara için faiz başlangıcı 1 Ocak 2025, bitiş 1 Ocak 2026 olsun. 365 gün boyunca %24 yasal faiz işler. Hesap: 100.000 × 0,24 × 365/365 = 24.000 TL faiz; toplam alacak 124.000 TL olur.

Adi Yasal Faiz ile Ticari Temerrüt Faizi Arasındaki Fark

Hangi faiz türünün uygulanacağı, alacağın niteliğine göre değişir. Bu ayrımı doğru yapmak, talep edilecek tutarı doğrudan etkiler.

Yasal faiz (%24): Taraflardan hiçbiri tacir değilse veya borç ticari nitelik taşımıyorsa uygulanır. Kişisel borç ilişkileri, konut kirası, miras alacağı ve tüketici işlemleri bu kapsamdadır.

Ticari temerrüt faizi (%39,75): Taraflardan en az biri tacirse ve borç ticari nitelikteyse uygulanır. Ticari faturalar, çek ve senet alacakları, tacirler arası mal/hizmet satışları bu kapsamda değerlendirilir. Bu oran, sözleşmede aksi kararlaştırılmadıkça, arada ayrıca bir sözleşme olmasa bile talep edilebilir.

Kambiyo senetleri (bono, poliçe, çek) TTK m.3 ve m.19 uyarınca ticari iş sayılır. Bu senetlere dayalı takiplerde de ticari temerrüt faizi talep edilebilir. Yanlış faiz türü seçimi, icra takibinde veya davada talebin kısmen reddine yol açabilir. Bu nedenle takip talebi hazırlanırken alacağın adi mi yoksa ticari mi olduğu net biçimde belirlenmelidir.

Yasal Faiz Hangi Tarihten İtibaren İşler?

Faizin başlangıç tarihi, hesaplamanın en kritik unsurudur. Yanlış tarih seçimi, binlerce lira tutarında farka yol açabilir. Üç temel senaryo vardır.

Vadeli borçlar: Sözleşmede ödeme tarihi belirlenmişse, bu tarihin geçmesiyle borçlu herhangi bir ihtara gerek olmaksızın kendiliğinden temerrüde düşer. Faiz, vade tarihinden itibaren işlemeye başlar.

Vadesiz borçlar: Ödeme tarihi belirlenmemişse, alacaklının borçluya göndereceği ihtarnamenin tebliğ tarihi esas alınır (TBK m.117). İhtarname noter aracılığıyla gönderilip tebliğ tarihinin belgelenmesi önemlidir.

Haksız fiil ve tazminat: Trafik kazası ve iş kazası gibi tazminatlarda faiz, olay tarihinden itibaren işler (TBK m.49 vd.). İcra takibinde ise alacaklı, takip talebinde faiz başlangıç tarihini, türünü ve oranını açıkça belirtmek zorundadır; belirtilmeyen faiz talep edilemez.

Dönemsel Oran Değişimi: 1 Haziran 2024 Öncesi ve Sonrası

1 Haziran 2024, yasal faiz hesaplamasında bir dönüm noktasıdır. Bu tarihten önce yıllık %9 olan oran, %24'e yükselmiştir. Faiz süreniz bu tarihi kapsıyorsa, tek bir oran üzerinden hesap yapmak hatalı sonuç verir.

Doğru yöntem, her dönemi kendi oranıyla ayrı hesaplayıp toplamaktır. Örneğin vade tarihi 1 Ocak 2024 olan 100.000 TL'lik bir alacakta, 31 Mayıs 2024'e kadar %9 oranı uygulanır. Bu tarihten sonrası için %24 oranı uygulanır ve iki dönemin faizi toplanır.

Ticari temerrüt faizinde de benzer bir dönemsellik söz konusudur. TCMB avans oranı, 31 Aralık ve 30 Haziran kontrol tarihlerine göre yıl başında veya yıl ortasında değişebilir. 30 Haziran'daki oran, 31 Aralık'takinden 5 puan veya daha fazla farklı olabilir. Bu durumda yılın ikinci yarısında yeni oran geçerli olur.

İcra Takibinde Yasal Faiz Nasıl Talep Edilir?

İcra takip talebinde alacaklının faiz taleplerini eksiksiz belirtmesi gerekir. Talepte anapara, faiz türü, faiz oranı ve faiz başlangıç tarihi açıkça yazılmalıdır. Hakim veya icra müdürü, talep edilmeyen faize kendiliğinden hükmedemez.

Takip açılması faizi durdurmaz. Takip tarihinden tahsilata kadar geçen sürede faiz işlemeye devam eder; bu, "işlemiş faiz" ile "takip sonrası faiz" ayrımını doğurur. Uzun süren takiplerde işleyen faiz, zamanla asıl alacağa yaklaşabilir.

Borçlu icra takibine itiraz ederse takip durur, ancak faiz işlemeye devam eder. Alacaklı itirazın iptali davasını kazanırsa, hem asıl alacak hem dava süresince işleyen faiz birlikte tahsil edilir.

Dosya kapanırken yapılan toplam hesaba uygulamada "kapak hesabı" denir. Bu hesap; asıl alacak, işlemiş ve işleyen faiz, harçlar, tebligat ve haciz masrafları ile vekalet ücretini birlikte içerir. Kapak hesabındaki bir faiz hatası, tüm dosyanın tahsil tutarını etkiler.

Bileşik Faiz Yasak mı? İstisnaları Nelerdir?

Türk hukukunda kural, basit faizdir. TBK m.121 uyarınca faize faiz işletilmesi, yani bileşik (mürekkep) faiz, kural olarak yasaktır. Birikmiş faiz tutarı anaparaya eklenip üzerinden yeniden faiz hesaplanamaz.

Bu yasağın iki istisnası vardır. Birincisi, tacirler arasındaki cari hesap ilişkileridir. TTK m.10/2 uyarınca üç aydan uzun cari hesap sözleşmelerinde üç ayda bir faize faiz işletilebilir.

İkinci istisna, tarafların önceden yazılı olarak anlaşması ve işlemin ticari nitelik taşımasıdır (TBK m.123). Bu şartlar sağlanmadan sözleşmeye konulan bileşik faiz hükümleri geçersiz sayılır.

İşçi Alacaklarında Uygulanan Faiz: En Yüksek Banka Mevduat Faizi

Kıdem tazminatında yasal faiz veya avans faizi değil, ayrı ve genellikle daha yüksek bir oran uygulanır. Bu, bankalarca mevduata fiilen uygulanan en yüksek faiz oranıdır. Oran sabit değildir; her dönem için bilirkişi tarafından bankaların gerçekte uyguladığı mevduat faizleri incelenerek tespit edilir.

Bu özel faiz, kıdem tazminatının ödenmeme süresi boyunca genellikle yasal faizden ve hatta ticari temerrüt faizinden daha yüksek çıkar. Fesih tarihinden itibaren işlemeye başlar ve tahsilata kadar devam eder.

İhbar tazminatı, fazla mesai ve yıllık izin ücreti gibi diğer işçilik alacaklarında ise kural olarak yasal faiz uygulanır. Kıdem tazminatı hesaplamanızı ve ihbar süresi hesabınızı bu farkı göz önünde bulundurarak yapmanızı öneririz.

Anayasa Mahkemesi'nin İptal Kararı: 1 Eylül 2026'da Ne Değişecek?

Yasal faiz alanındaki en önemli güncel gelişme, Anayasa Mahkemesi'nin 22 Temmuz 2025 tarihli kararıdır. Mahkeme, E.2024/24, K.2025/164 sayılı kararıyla 3095 sayılı Kanun'un yasal faiz oranını düzenleyen 1. maddesini kısmen iptal etti.

İptal, yalnızca sözleşmeden kaynaklanmayan borç ilişkilerini kapsıyor. Trafik kazası tazminatları, diğer haksız fiil tazminatları, sebepsiz zenginleşme alacakları ve kamu kurumlarına karşı açılan tam yargı davaları bu kapsamda. Karar, 1 Aralık 2025 tarihli Resmî Gazete'de yayımlandı ve 1 Eylül 2026'da yürürlüğe girecek.

Kira, ödünç, satım gibi sözleşmeden doğan borçlarda yasal faiz oranı (%24) uygulanmaya devam edecek; bu iptal kararından etkilenmiyor. Ticari temerrüt/avans faizi uygulaması da değişmiyor. Yani ticari alacaklarınız ve sözleşmeye dayalı bireysel alacaklarınız için bugünkü hesaplama yöntemi geçerliliğini koruyor.

İptalin yürürlüğe gireceği tarihe kadar TBMM'nin yeni bir düzenleme yapması bekleniyor. Kamuoyuna yansıyan bir teklif, yasal faizi TCMB'nin reeskont oranının %80'ine endekslemeyi öngörüyor. Teklif yasalaşana kadar mevcut %24 oranı geçerliliğini koruyor; sözleşme dışı alacağı olan müvekkillerimize bu tarihi yakından takip etmelerini öneriyoruz.

Munzam Zarar Nedir? Yasal Faiz Yetersiz Kalırsa Ne Yapılır?

Yüksek enflasyon dönemlerinde, yasal faiz oranı alacaklının uğradığı gerçek değer kaybını karşılamayabilir. TBK m.122, bu durumda alacaklıya ek bir talep hakkı tanır: munzam zarar.

Munzam zarar, yasal faizin üzerinde kalan gerçek zararın ayrıca talep edilebilmesi anlamına gelir. Bu talep otomatik kabul edilmez; alacaklının somut zararını (örneğin paranın alım gücündeki kaybı) kanıtlaması gerekir.

Munzam zarar genellikle ayrı bir dava ile veya asıl alacak davasının içinde ek bir talep olarak ileri sürülür. İspat yükünün ağırlığı nedeniyle bu tür taleplerde uzman bir avukatla çalışmak sonucu doğrudan etkiler. Borçlunun kusuru da bu talebin kabulünde ayrıca aranır; salt enflasyon oranı tek başına yeterli görülmeyebilir.

Bursa Osmangazi'de Alacak ve Faiz Uyuşmazlıklarında Hukuki Destek

Bursa'daki ticari işletmeler arasındaki fatura, çek ve senet alacaklarında doğru faiz türünün seçilmesi, icra takibinin sonucunu doğrudan etkiliyor. Yanlış faiz türü veya hatalı başlangıç tarihiyle açılan takipler, itiraz üzerine önemli tutarlarda küçülüyor.

Osmangazi ve çevresindeki bireysel alacak uyuşmazlıklarında da aynı hassasiyet geçerli. Kira alacakları, ödünç para davaları ve tazminat taleplerinde de dikkatli hesap gerekir. Faiz başlangıç tarihinin ihtarname veya vade tarihine göre doğru belirlenmesi, dosyanın kazanılmasında belirleyici oluyor.

Büromuz, icra takibi hazırlığından itibaren doğru faiz türünü ve dönemsel oran hesabını dosyaya işliyor. Bursa Adalet Sarayı'ndaki icra daireleri ve mahkemelerde bu hesaplama hatalarının usulden ret veya eksik tahsile yol açtığı dosyalarla sık karşılaşıyoruz. Takip talebi hazırlanmadan önce dosyanın adi mi ticari mi olduğunu netleştirmek, sürecin en başında hak kaybını önlüyor.

Yasal Faiz Hesaplama — Sık Sorulan Sorular

İlgili Hizmetler

İlgili Blog Yazıları