Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Nasıl Hesaplanır?

Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Nedir?

Destekten yoksun kalma tazminatı, TBK m.53'te düzenlenen bir maddi tazminat türüdür. Bir kişinin haksız fiil sonucu ölümü hâlinde, ondan düzenli destek gören kişilerin uğradığı zararı karşılar.

Bu tazminat, ölenin mirasından bağımsızdır. Talep hakkı, destekten yoksun kalan kişinin kendi şahsında doğar. Mirası reddeden biri bile, destek aldığını ispatlarsa bu tazminatı talep edebilir.

Amaç, destek görenin ölüm öncesindeki sosyal ve ekonomik yaşam düzeyini korumaktır. Trafik kazası, iş kazası ve doktor hatası gibi ölümle sonuçlanan her haksız fiilde bu tazminat gündeme gelebilir.

Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Kimler Alabilir?

Eş, çocuk ve anne-baba için destek ilişkisi karine olarak kabul edilir. Bu kişilerin ayrıca destek aldıklarını ispat etmesine gerek yoktur. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu, çocukların anne-babasına destek olduğunu da karine saymaktadır.

Kardeş, nişanlı ve nikahsız eş gibi kişiler için karine geçerli değildir. Bu kişiler, ölenden düzenli ve sürekli destek aldıklarını somut delillerle ispatlamak zorundadır.

Tek taraflı trafik kazalarında bile, ölen kişi kazada tam kusurlu olsa dahi yakınlarına destekten yoksun kalma tazminatı hükmedilebilir. Yargıtay, destek görenin bu zarardan bağımsız üçüncü kişi konumunda olduğunu kabul eder.

Boşanmış eş de, ölüm anında yoksulluk nafakası almaya devam ediyorsa destekten yoksun kalma tazminatı isteyebilir. Bu durumda fiilen alınan nafaka miktarı esas alınır.

Destek Payı Oranları Nasıl Belirlenir?

Yargıtay uygulamasında yaygın kabul gören yöntem pay esasıdır. Ölen kişiye (müteveffaya) 2 pay, sağ kalan eşe 2 pay, her bir çocuğa, anneye ve babaya ise 1'er pay ayrılır.

Müteveffaya ayrılan pay, tazminat hesabına dahil edilmez; bu kişinin kendine harcayacağı varsayılan kısmı temsil eder. Kalan paylar toplam gelire oranlanarak hak sahiplerine dağıtılır.

Örneğin eşi ve iki çocuğu olan bir desteğin payları şöyle hesaplanır: müteveffa 2, eş 2, her çocuk 1 olmak üzere toplam payda 6'dır. Eşin payı 2/6, her çocuğun payı 1/6 olur.

Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Nasıl Hesaplanır? TRH-2010 ve Aktif/Pasif Dönem

Hesaplamada desteğin ölüm tarihindeki yaşı ve geliri esas alınır. Bakiye ömür süresi, TRH-2010 yaşam tablosuna göre belirlenir. Bu tablo, cinsiyete göre yaş bazında beklenen kalan yaşam yılını gösterir.

Çalışma hayatı aktif ve pasif dönem olarak ikiye ayrılır. 1 Ocak 1990 öncesi doğanlarda aktif dönem 60 yaşında, sonrasında doğanlarda 65 yaşında sona erer. Aktif dönemde desteğin gerçek geliri, pasif dönemde ise net asgari ücret esas alınır.

Gerçek aktüerya hesabında progresif rant yöntemi kullanılır; her yıl için gelir %10 artırılır ve %10 iskontoya tabi tutulur. Bu, birçok yıllık akış hesabını içeren teknik bir işlemdir ve bilirkişi tarafından yapılır.

Desteğin geliri bilinmiyorsa net asgari ücret taban olarak kabul edilir. 2026 yılı için net asgari ücret 28.075,50 TL, brüt asgari ücret 33.030,00 TL'dir.

Desteğin Kusuru Tazminatı Azaltır mı?

Desteğin kazadaki kendi kusuru, kural olarak tazminattan indirim nedenidir. Örneğin destek %30 kusurluysa, hesaplanan tazminattan %30 oranında indirim yapılır.

Ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu önemli bir istisna getirmiştir. Destekten yoksun kalan kişi, ölenin mirasçısı sıfatıyla değil, doğrudan zarar gören üçüncü kişi sıfatıyla dava açtığında, desteğin kusuru bu kişiye yansıtılamaz.

Bu istisna, sürücünün tam kusurlu olduğu tek taraflı kazalarda özellikle önemlidir. Sigorta şirketi, sürücünün kendi kusuruna rağmen yakınlarına tam tazminat ödemekle yükümlü olabilir.

Sigorta Şirketine Başvuru Zorunlu mu?

Trafik kazası sonucu ölümde, zorunlu trafik sigortası (ZMSS) şirketine karşı dava açmadan önce başvuru yapılması zorunludur. Bu, kanunda öngörülen bir dava şartıdır.

Sigorta şirketine başvuru yapılmadan veya başvurudan sonra 15 gün beklenmeden açılan dava, mahkemece dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddedilir.

Sigorta şirketi başvuruya olumlu cevap vermezse veya zararın tamamını karşılamazsa, önce arabuluculuğa başvurulmalıdır. Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa dava açma yoluna gidilir.

Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Zamanaşımı

TBK m.72 uyarınca zamanaşımı süresi, zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenildiği tarihten itibaren 2 yıldır. Her hâlde ölüm tarihinden itibaren 10 yıl geçmekle tazminat hakkı zamanaşımına uğrar.

Ölüme sebep olan fiil aynı zamanda bir suç niteliğindeyse, ceza kanunlarındaki daha uzun zamanaşımı süresi uygulanır. Bu durum özellikle taksirle öldürme suçlarında önem taşır.

Kısmi dava açılması hâlinde zamanaşımı yalnızca açılan kısım için kesilir. Islahla artırılan miktar veya ek dava için ayrıca zamanaşımı süresine dikkat edilmelidir.

Eşin Yeniden Evlenmesi Tazminatı Nasıl Etkiler?

Destekten yoksun kalma tazminatının amacı, destek ihtiyacının devam etmesi hâlinde bu ihtiyacı karşılamaktır. Dul eşin yeniden evlenmesiyle bu ihtiyaç sona ermiş kabul edilir.

Bu nedenle tazminat, ölüm tarihi ile yeniden evlenme tarihi arasındaki süre için hesaplanır. Yeniden evlenme tarihinden sonrası için eş tazminat talep edemez.

Yargıtay, somut gerçeğin bulunduğu durumlarda varsayıma dayalı hesaplama yapılamayacağını vurgulamaktadır. Eş fiilen yeniden evlenmişse, hesaplama bu kesin tarihe göre yapılır.

Bursa'da Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Davası

Bursa'da trafik yoğunluğu ve sanayi bölgelerindeki iş kazaları, destekten yoksun kalma tazminatı davalarının en sık görüldüğü alanlardır. Bu davalarda genel görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesi'dir.

İş kazası nedeniyle açılan davalarda görevli mahkeme İş Mahkemesi'dir. Yetkili mahkeme ise davalının ikametgahının bulunduğu yer ya da haksız fiilin işlendiği yer mahkemesidir; Bursa'da bu davalar Osmangazi'deki adliye kompleksinde görülür.

Büromuz, sigorta başvurusundan bilirkişi raporuna itiraza, hak sahipliğinin ispatından dava sürecine kadar süreci baştan sona yürütüyor. Gülbahçe Mahallesi'ndeki ofisimizden Bursa genelindeki ailelere hukuki destek sağlıyoruz.

Destekten Yoksun Kalma Tazminatı — Sık Sorulan Sorular