Evlat Edinme Davası: Şartlar ve Süreç (2026)

Evlat Edinme Davası Nedir? Hangi Mahkemede Açılır?

Evlat edinme davası, aralarında kan bağı bulunmayan kişiler arasında mahkeme kararıyla soybağı kurulmasını sağlayan davadır. Türk Medeni Kanunu'nun (TMK) 305. maddesi ve devamı hükümleri, bu ilişkinin hangi şartlarla kurulacağını düzenler. Dava sonunda evlat edinen ile evlatlık arasında, biyolojik anne-baba ile çocuk arasındaki ilişkiye eşdeğer hukuki bir bağ doğar.

Evlat edinme davası, taraflar arasında klasik anlamda davacı-davalı çekişmesi bulunmayan çekişmesiz yargı işidir. Mahkeme, tarafların iddialarıyla bağlı kalmaz; resen araştırma yaparak çocuğun veya evlat edinilecek kişinin üstün yararını kendiliğinden inceler. Davalı taraf, küçük Bakanlığın koruması altındaysa Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı olarak gösterilir.

Görevli mahkeme, evlat edinmek isteyen kişinin veya eşlerden birinin yerleşim yerindeki Aile Mahkemesi'dir. Bulunulan yerde Aile Mahkemesi kurulmamışsa dava, Asliye Hukuk Mahkemesi'nde Aile Mahkemesi sıfatıyla görülür. Bursa'da bu davalara Bursa Aile Mahkemeleri bakmaktadır; başvuru öncesi idari süreç ise ayrı bir kurumda, Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü'nde yürütülür.

Küçüğün Evlat Edinilmesi Şartları Nelerdir?

TMK m.305 uyarınca bir küçüğün evlat edinilebilmesi için üç genel şart aranır. Küçüğün, evlat edinen tarafından en az bir yıl süreyle bakılmış ve eğitilmiş olması gerekir. Evlat edinme her durumda küçüğün yararına olmalı, evlat edinenin varsa diğer çocuklarının menfaati de hakkaniyete aykırı biçimde zedelenmemelidir.

Evlatlık açısından aranan şartlar ise TMK m.308'de yer alır. Evlat edinilen kişi ile evlat edinen arasında en az 18 yaş farkı bulunmalıdır. Ayırt etme gücüne sahip küçüğün rızası olmadan evlat edinme yapılamaz. Küçük vesayet altındaysa, ayırt etme gücü olup olmadığına bakılmaksızın sulh hukuk mahkemesinin (vesayet dairesi) izni gerekir.

Kanun evlat edinen ile evlatlık arasında üst bir yaş sınırı öngörmez; 50 yaşındaki bir kişi bile şartları taşıyorsa küçük evlat edinebilir. Ancak Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlükleri, başvuru değerlendirmesinde evlat edinen ile evlatlık arasında en fazla 40 yaş farkı arayabilmektedir. Bu, TMK metninde bulunmayan idari bir uygulamadır ve başvuru öncesi mutlaka İl Müdürlüğü'nden teyit edilmelidir. Yeni doğan bir bebeğin evlat edinilebilmesi için ise doğumdan itibaren 6 haftalık sürenin geçmesi şarttır.

Bekar ve Evli Çiftler İçin Evlat Edinme Şartları

TMK m.306 uyarınca eşler ancak birlikte evlat edinebilir; evli olmayan iki kişi birlikte evlat edinemez. Eşlerin birlikte evlat edinebilmesi için en az 5 yıldan beri evli olmaları veya her ikisinin de 30 yaşını doldurmuş bulunması gerekir. Bu iki şart alternatiftir; birinin gerçekleşmesi yeterlidir.

Evli olmayan bir kişinin tek başına evlat edinebilmesi TMK m.307'de düzenlenmiştir. Bekar kişinin otuz yaşını doldurmuş olması bu hak için tek şarttır; evlilik zorunluluğu bulunmaz. Bekar başvurularında sosyal inceleme sırasında barınma düzeni, gelir durumu ve tek başına çocuk yetiştirmeye elverişlilik ayrıca değerlendirilir.

Evli bir kişi kural olarak tek başına evlat edinemez; istisnası, eşinin ayırt etme gücünden sürekli yoksun olduğunu, iki yılı aşkın süredir eşinin nerede olduğunun bilinmediğini veya mahkeme kararıyla iki yılı aşkın süredir eşinden ayrı yaşadığını ispat etmesidir. Eşlerden birinin diğerinin çocuğunu evlat edinebilmesi için ise en az iki yıldan beri evli olmaları veya evlat edinecek eşin otuz yaşını doldurmuş olması yeterlidir.

Yetişkin (Ergin) ve Kısıtlıların Evlat Edinilmesi Şartları

Ergin veya kısıtlı bir kişinin evlat edinilmesi, küçüğün evlat edinilmesinden tamamen farklı bir rejime tabidir. TMK m.313 uyarınca bu tür evlat edinmenin ilk şartı, evlat edinenin altsoyunun açık muvafakatidir. Evlat edinenin öz çocukları varsa, bunların rızası olmadan ergin bir kişi evlat edinilemez.

Muvafakat şartının yanında, aşağıdaki üç halden birinin de gerçekleşmesi gerekir: evlat edinilecek kişinin bedensel veya zihinsel engeli nedeniyle sürekli yardıma muhtaç olması ve en az 5 yıldır evlat edinen tarafından bakılıyor olması; küçükken evlat edinen tarafından en az 5 yıl süreyle bakılıp eğitilmiş olması; veya diğer haklı sebeplerin varlığında evlat edinen ile en az 5 yıldır aile halinde birlikte yaşamış olması.

Evlat edinilecek ergin veya kısıtlı kişi evliyse, evlatlık ilişkisinin kurulabilmesi için eşinin rızası mutlaka aranır. Bu rıza olmadan kurulan bir evlatlık ilişkisi sonradan iptal davasına konu olabilir. Küçüklerin evlat edinilmesine ilişkin hükümler, kanunda özel olarak düzenlenmeyen konularda ergin ve kısıtlıların evlat edinilmesine kıyasen uygulanır.

Evlat Edinme Başvurusu Nasıl Yapılır? Bakanlık Süreci

Evlat edinme davası açmadan önce mutlaka idari bir başvuru süreci tamamlanmalıdır. Başvuru, evlat edinmek isteyen kişinin yerleşim yerindeki Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü'ne veya e-Devlet üzerinden ilk bilgilendirme talebiyle yapılır. Kimlik belgeleri, sağlık raporu, adli sicil kaydı ve mali durum beyanı gibi belgeler bu aşamada kuruma sunulur.

Başvuru kabul edildikten sonra sosyal hizmet uzmanları, başvuru sahibinin ekonomik, sosyal ve psikolojik durumunu inceler. Bu inceleme sırasında ev ziyareti yapılır ve bir uygunluk raporu hazırlanır. Uygun bulunan başvurular sıraya alınır; çocuğun yaşı, ihtiyacı ve uygun aile profili gibi kriterler bekleme süresini doğrudan etkiler.

Sıra gelince evlat edinilecek küçük için İl Müdürlüğü ile başvuru sahibi arasında Evlat Edinme Geçici Bakım Sözleşmesi imzalanır. Bu sözleşmeyle birlikte çocuk, en az bir yıl sürecek bakım ve eğitim dönemi için başvuru sahibinin yanına yerleştirilir. Bu süre boyunca sosyal çalışmacılar üçer aylık dönemlerle izleme raporu düzenler; evlat edinme davası ancak bu bir yıllık süre tamamlandıktan ve dosya olumlu değerlendirildikten sonra açılabilir.

Koruyucu Aile ile Evlat Edinme Arasındaki Fark

Evlat edinme başvurusu yapan aileler, süreç içinde koruyucu aile kavramıyla da karşılaşır. Koruyucu ailede çocuğun velayeti biyolojik ailesinde veya devletin koruması altında kalır; aile, çocuğun bakım ve eğitim sorumluluğunu devletle paylaşır. Evlat edinmede ise mahkeme kararıyla kalıcı bir soybağı kurulur ve velayet tamamen evlat edinene geçer.

Koruyucu ailelere, baktıkları çocuğun yaşına ve eğitim durumuna göre devlet tarafından aylık bakım ücreti ödenir. Evlat edinmede böyle bir ödeme söz konusu değildir; çünkü çocuk artık hukuken evlat edinenin öz çocuğu gibi kabul edilir ve bakım yükümlülüğü tamamen aileye aittir. Bu fark, iki kurumun amacını da netleştirir: koruyucu aile geçici güvence, evlat edinme kalıcı aile bağı sağlar.

Uygulamada bazı aileler önce koruyucu aile olarak bir çocuğa bakmaya başlar, evlat edinme şartları oluştuğunda ise İl Müdürlüğü'ne evlat edinme başvurusunda bulunur. Bu geçiş, çocuğun zaten tanıdığı bir aile ortamında kalmasını sağladığından sosyal inceleme sürecini kolaylaştırabilir. Ancak koruyucu aile olmak, evlat edinme başvurusunda otomatik bir öncelik hakkı doğurmaz; şartlar yine ayrı ayrı değerlendirilir.

Anne ve Babanın Rızası ve Rızanın Aranmadığı Haller

TMK m.309 uyarınca küçüğün evlat edinilmesi, kural olarak anne ve babasının rızasını gerektirir. Rıza, küçüğün veya anne babanın oturduğu yerdeki aile mahkemesinde sözlü ya da yazılı olarak açıklanır ve tutanağa geçirilir. Verilen rıza, evlat edinecek kişilerin adı henüz belirlenmemiş olsa dahi geçerlidir.

Rızanın zamanı da kanunla sınırlandırılmıştır. TMK m.310 uyarınca bu rıza, çocuğun doğumu üzerinden 6 hafta geçmedikçe verilemez. Anne veya baba, rızayı tutanağa geçirdikten sonraki 6 hafta içinde aynı usulle geri alabilir; bu süre içinde geri alma olmazsa rıza kesinleşir ve artık geri alınamaz.

TMK m.311, bazı durumlarda anne babadan birinin rızasının aranmayacağını düzenler. Anne veya babanın kim olduğu ya da uzun süredir nerede bulunduğu bilinmiyorsa, ayırt etme gücünden sürekli yoksunsa veya küçüğe karşı özen yükümlülüğünü yerine getirmiyorsa, o kişinin rızası aranmaz. Bu durumlardan biri her iki ebeveynde de varsa, evlat edinme her ikisinin de rızası olmadan gerçekleştirilebilir.

Evlat Edinme Davası Nasıl Açılır? Dava Süreci ve Gerekli Belgeler

Küçüğün evlat edinilmesinde bir yıllık geçici bakım süreci, erginin evlat edinilmesinde beş yıllık birliktelik şartı tamamlandıktan ve İl Müdürlüğü dosyayı olumlu değerlendirdikten sonra evlat edinme davası açılabilir. Dava dilekçesinde evlat edinilmek istenen kişinin kimlik bilgileri, taraflar arasındaki ilişkinin geçmişi ve kanunda aranan şartların oluştuğu somut biçimde anlatılmalıdır.

Mahkeme, resen araştırma ilkesi gereği dosyayı kendiliğinden inceler. Evlat edinen ile evlatlığı dinler, gerektiğinde uzman görüşüne başvurur. Tarafların kişiliğini, sağlığını, karşılıklı ilişkilerini ve ekonomik durumunu araştırır. Evlat edinenin eğitme yeteneğini, evlat edinmeye yönelten sebepleri ve varsa diğer çocuklarının bu konudaki görüşünü de değerlendirir.

Dava dosyasına eklenmesi gereken temel belgeler arasında nüfus kayıt örnekleri, İl Müdürlüğü'nün sosyal inceleme raporu, geçici bakım sözleşmesi, sağlık raporu ve varsa anne-baba rıza tutanakları bulunur. Belgelerin eksiksiz sunulması, mahkemenin talebi hızlı biçimde sonuçlandırması açısından önemlidir.

Evlat Edinme Sürecinde Sık Yapılan Hatalar

Evlat edinme başvurusu yapan kişilerin en sık düştüğü hata, idari süreci tamamlamadan doğrudan mahkemeye başvurmaktır. İl Müdürlüğü'nün sosyal inceleme raporu ve geçici bakım sözleşmesi olmadan açılan bir evlat edinme davası, mahkeme tarafından şartların oluşmadığı gerekçesiyle reddedilir. Bu nedenle dava açılmadan önce idari sürecin eksiksiz tamamlandığından emin olunmalıdır.

Bir diğer yaygın hata, anne babadan yalnızca birinin rızasının yeterli sanılmasıdır. TMK m.309 açıkça her iki ebeveynin rızasını arar; yalnızca TMK m.311'de sayılan istisnai hallerden biri gerçekleşmişse tek ebeveynin rızasıyla yetinilebilir. Bu istisnaların varlığı ispatlanmadan açılan davalarda mahkeme, eksik rıza nedeniyle talebi reddedebilir veya süreci uzatabilir.

Evli çiftlerin en sık yaptığı hata ise, eşlerden yalnızca birinin başvuru yapmasıdır. TMK m.306 uyarınca eşler ancak birlikte evlat edinebildiğinden, başvuru formunun her iki eş tarafından da imzalanması ve sosyal incelemeye her iki eşin de katılması zorunludur. Bu adımın atlanması, başvurunun idari aşamada işleme alınmamasına yol açar.

Evlat Edinmenin Hukuki Sonuçları: Soybağı, Miras ve Soyadı

Evlat edinme kararı kesinleştiğinde evlat edinen ile evlatlık arasında soybağı kurulur. Küçük evlatlığın nüfus kaydında anne-baba hanesine evlat edinenlerin adı yazılır ve çocuk, evlat edinenin soyadını alır; biyolojik ailesine ait bilgiler kayıtta görünmez hale gelir. Ergin bir evlatlık ise dilerse evlat edinenin soyadını kullanabilir.

Miras hukuku bakımından evlatlık, evlat edinenin öz çocuğuyla tamamen eşit konumdadır. Evlatlık, saklı paylı yasal mirasçı sıfatı kazanır ve bu hak için ayrıca bir vasiyetname aranmaz. Evlat edinenin ölümü halinde evlatlık, tıpkı biyolojik çocuk gibi miras payını talep edebilir.

Evlatlık ilişkisi, evlatlığın kendi biyolojik ailesiyle olan soybağını tamamen ortadan kaldırmaz. Evlatlık, biyolojik anne babasının da mirasçısı olmaya devam eder ve evlenme engelleri gibi bazı hukuki sonuçlar biyolojik aile yönünden de geçerliliğini sürdürür. Bu nedenle evlat edinme, yeni bir soybağı ekler; mevcut kan hısımlığını hukuken silmez.

Yurt Dışından Evlat Edinme ve Türkiye'de Tanınması

Bir küçük Türkiye içinde evlat edindirilemediği takdirde, yurt dışından evlat edinme yoluna gidilebilir. Türkiye, uluslararası evlat edinme süreçlerini düzenleyen 29 Mayıs 1993 tarihli Lahey Evlat Edinme Sözleşmesi'ne taraftır. Sözleşmeye taraf bir ülkede yerleşik kişi, başka bir taraf ülkede bulunan çocuğu evlat edinmek istediğinde, kendi ülkesindeki merkezi makama başvurmalıdır.

Yurt dışından evlat edinmede aranan asgari kriterler, evlat edinecek kişilerin evlat edinmeye uygun ve yeterli niteliklere sahip olduğunun tespiti, gerektiğinde ebeveyn adaylarıyla istişare edilmesi ve çocuğun kabul eden ülkeye giriş ve ikamet izninin sağlanmasıdır. Bu süreçte de bir yıllık geçici bakım ve izleme dönemi uygulanır; izleme raporları üçer aylık dönemler halinde düzenlenir.

Yurt dışında kurulan bir evlatlık ilişkisinin Türkiye'de tanınabilmesi için, TMK m.308 ve m.313'te aranan şartların o ilişkide de karşılanmış olması gerekir. Yargıtay, evlat edinen ile evlatlık arasındaki 18 yaşlık farkın bulunmadığı yabancı bir mahkeme kararının Türk kamu düzenine aykırı sayılacağına ve tenfiz talebinin reddedilmesi gerektiğine karar vermiştir. Bu nedenle yurt dışında kurulan bir evlatlık ilişkisi, Türkiye'de otomatik olarak geçerli sayılmaz; şartların denetimi ayrıca yapılır.

Evlatlık İlişkisinin Kaldırılması Mümkün müdür?

Evlatlık ilişkisinin ortadan kaldırılması istisnai hallerde mümkündür. Yasal olarak rızası aranması gerektiği halde rızası alınmayan kişi, örneğin rızası olmayan biyolojik ebeveyn veya ergin evlatlığın rızası alınmayan eşi, evlatlık ilişkisinin kaldırılmasını aile mahkemesinden talep edebilir.

Mahkeme bu talebi incelerken tek başına eksik rızayla yetinmez; evlatlık ilişkisinin sona ermesinin küçüğün menfaatini ağır biçimde zedeleyip zedelemeyeceğini öncelikle araştırır. Küçüğün evlat edinen yanındaki hayatı istikrarlı ve sağlıklıysa, mahkeme eksik rızaya rağmen ilişkinin kaldırılması talebini reddedebilir.

Kanunda aranan bir şartın hiç gerçekleşmemesine rağmen evlatlık ilişkisi kurulmuşsa, Cumhuriyet savcısı veya konuyla ilgili herkes bu ilişkinin kaldırılmasını isteyebilir. Ancak eksik şart sonradan kendiliğinden tamamlanmışsa veya yalnızca usule ilişkinse ve kaldırma talebi evlatlığın menfaatini ciddi biçimde zedeleyecekse, mahkeme bu yola gitmez.

Bursa'da Evlat Edinme Davası Ne Kadar Sürer, Ücreti Ne Kadar?

Evlat edinme sürecinin toplam uzunluğu, idari aşama ile yargı aşamasının toplamından oluşur. Küçüğün evlat edinilmesinde bir yıllık geçici bakım süreci ve İl Müdürlüğü'nün izleme raporları tamamlanmadan dava açılamaz; bu nedenle sürecin tamamı genellikle bir yılı bulur. Dava açıldıktan sonra Bursa Aile Mahkemeleri'nde dosyanın sonuçlanması, mahkemenin yapacağı araştırmanın kapsamına göre birkaç ay ile bir yıl arasında değişir.

4 Kasım 2025 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan 2025-2026 Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'ne göre Aile Mahkemesi'nde takip edilen ve para ile ölçülemeyen davalarda (evlat edinme davası da bu kapsamdadır) maktu vekalet ücreti 45.000 TL'dir. Bu rakam, mahkemenin karşı tarafa yükleyeceği asgari ücrettir; bazı hukuk sitelerinde hâlâ 2025 öncesine ait eski ve düşük rakamlar yer almaktadır. Avukatla müvekkil arasındaki gerçek ücret ise dosyanın kapsamına, idari süreçteki takip yoğunluğuna göre ayrıca belirlenir.

Osmangazi merkezli büromuz, Bursa Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü'ne yapılacak başvurudan itibaren sosyal inceleme sürecinin takibine, geçici bakım sözleşmesinden Bursa Aile Mahkemesi'ndeki dava aşamasına kadar evlat edinme sürecinin tamamında hukuki destek sunmaktadır. Sürecin idari kısmı kadar dava aşamasının da doğru belgelerle yürütülmesi, evlat edinme talebinin gecikmeden sonuçlanması açısından önemlidir.

Evlat Edinme Davası Hakkında Sık Sorulan Sorular

İlgili Hizmetler

İlgili Blog Yazıları