Yürütmenin Durdurulması Talebi Nasıl Yapılır? Şartlar, Dilekçe ve İtiraz (2026)

Yürütmenin Durdurulması Nedir? (İYUK m.27)

Yürütmenin durdurulması, dava konusu idari işlemin yargılama devam ederken uygulanmasını geçici olarak durduran bir ara karardır. Türk idare hukukunda kural, idari işlemlerin hukuka uygunluk karinesinden yararlanmasıdır. Bir işlem iptal edilene kadar geçerliliğini korur ve uygulanmaya devam eder.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.27/1 bu kuralı açıkça koyar: Danıştayda veya idare mahkemelerinde dava açılması, dava edilen idari işlemin yürütülmesini kendiliğinden durdurmaz. Bir belediye ruhsatı iptal edilmek üzere dava edilse bile, mahkeme aksine karar vermedikçe ruhsat geçerliliğini sürdürür.

Bu nedenle geçici koruma ihtiyacı olan davacı, yürütmenin durdurulması talebini açıkça ileri sürmelidir. Talep olmadan mahkeme re'sen böyle bir karar veremez. Yürütmenin durdurulması, iptal davasının sonucunu önceden belirlemez; yalnızca dava sonuna kadar geçici bir denge kurar.

Yürütmenin Durdurulması Şartları: Açık Hukuka Aykırılık ve Telafisi Güç Zarar

İYUK m.27/2 ve Anayasa m.125/5, yürütmenin durdurulması için iki şartın birlikte gerçekleşmesini arar. Şartlardan biri eksikse mahkeme talebi reddeder. Bu iki şart soyut değil, somut olayın delilleriyle desteklenmelidir.

Birinci şart açık hukuka aykırılıktır. İşlem; yetki, şekil, sebep, konu veya maksat unsurlarından biri yönünden ağır biçimde hukuka aykırı olmalıdır. Mahkeme bu aşamada davanın esasına ilişkin kesin kanaat oluşturmaz; ilk bakışta güçlü bir hukuka aykırılık görüntüsü aranır.

İkinci şart telafisi güç veya imkânsız zarardır. Zarar, işlem uygulandığı anda ortaya çıkan veya kısa sürede geri döndürülemez hale gelen bir kayıp olmalıdır. Bir işyerinin faaliyetten men edilmesi, bir binanın yıkılması veya bir öğrencinin kayıt hakkının kaybı bu tür zararlara örnektir.

Uygulanmakla etkisi tükenecek işlemlerde ikinci şart baştan gerçekleşmiş sayılır. Yıkım kararı veya sınır dışı etme kararı bu kategoriye girer. Kamu görevlilerinin atama, nakil veya görev değişikliği işlemleri ise kanunen bu istisnadan hariç tutulmuştur.

Yürütmenin Durdurulması Talebi Nasıl Yapılır? Adım Adım Dilekçe

Yürütmenin durdurulması talebi bağımsız bir dava değildir. Türk hukukunda tek başına yürütmeyi durdurma davası açılamaz. Talep, iptal davası dilekçesi içinde veya dava açıldıktan sonra ayrı bir dilekçeyle mahkemeye sunulur.

Dilekçenin üst kısmında "Yürütmenin Durdurulması Taleplidir" ibaresi açıkça yer almalıdır. Konu bölümünde iptal talebiyle birlikte yürütmenin durdurulması istendiği belirtilmelidir. Açıklamalar bölümünde iki şart, dosyaya özgü somut olgularla anlatılmalıdır.

İptal davası açılmadan, yalnızca yürütmenin durdurulması istemiyle mahkemeye başvurulamaz. Böyle bir başvuru yapılırsa İYUK m.15 uyarınca dilekçenin reddine karar verilir. Talep her zaman bir iptal davasının parçası olmalıdır.

Yürütmenin Durdurulması Kararı Ne Kadar Sürede Çıkar? Savunma ve Teminat

Genel kuralda mahkeme, davalı idarenin savunmasını aldıktan veya savunma süresi geçtikten sonra karar verir. Bu usuli şart 6352 sayılı Kanunla 2012 yılında eklenmiştir. Amaç, tek taraflı bilgiyle acele karar verilmesinin önüne geçmektir.

Savunma süreci genellikle otuz gün civarında sürer. Mahkeme, idarenin sunduğu bilgi ve belgeleri inceledikten sonra karar verir. Toplam süreç, dosyanın karmaşıklığına göre birkaç hafta ile iki ay arasında değişir.

Dava dilekçesi ve ekleri talebin yerinde olmadığını gösteriyorsa mahkeme, savunma beklemeden isteği reddedebilir. Bu durum usul ekonomisi gereğidir ve açıkça dayanaksız taleplerin süreci uzatmasını engeller.

Kararlar teminat karşılığında verilir; ancak durumun gereklerine göre teminat aranmayabilir. Uygulamada iptal davalarının büyük kısmında teminatsız karar verilir. İdareden ve adli yardımdan yararlanan kişilerden teminat alınmaz. Teminata ilişkin uyuşmazlıkları karar veren daire, mahkeme veya hâkim çözer.

Yürütmenin Durdurulması Kararına İtiraz: 7 Günlük Süre ve Merci

Yürütmenin durdurulması hakkında verilen kabul veya ret kararına karşı itiraz yolu açıktır. Tebliği izleyen günden itibaren 7 gün içinde, bir defaya mahsus olmak üzere itiraz edilebilir. Bu süre hak düşürücüdür.

İtiraz mercii, kararı veren yargı organına göre değişir. İdare ve vergi mahkemeleri ile tek hâkim kararlarına karşı bölge idare mahkemesine itiraz edilir. Bölge idare mahkemesi kararlarına karşı en yakın bölge idare mahkemesine başvurulur.

İtiraz mercii, dosyanın kendisine ulaşmasından itibaren 7 gün içinde karar vermek zorundadır. İtiraz üzerine verilen karar kesindir; bu karara karşı yeniden itiraz yolu kapalıdır. Dilekçe, kararı veren mahkemeye hitaben ama itiraz merciine gönderilmek üzere teslim edilir.

İtiraz dilekçesinde ret kararının tarihi, sayısı ve hangi hukuki noktada hatalı olduğu somut biçimde açıklanmalıdır. İtiraz harcının yatırılması gerekir. Yargı yolu kapalı işlemlerde, yani temyiz veya itirazın mümkün olmadığı kararlarda yürütmenin durdurulması da istenemez.

Vergi Davalarında Yürütmenin Durdurulması: Genel Kuraldan Farkı

Vergi davalarında kural, genel idari davalardan farklıdır. İYUK m.27/3 uyarınca vergi mahkemesinde açılan dava, tarh edilen vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlerin dava konusu edilen kısmının tahsil işlemini kendiliğinden durdurur.

Bu durumda mükellefin ayrıca yürütmenin durdurulması istemesine gerek yoktur. Dava açılması tek başına yeterlidir. Vergi dairesi, dava sonuçlanana kadar dava konusu tutar için tahsilat işlemi başlatamaz.

Vergi mükellefinin bu istisnaları önceden bilmesi önemlidir. İhtirazi kayıtla beyanname veren bir işletme, dava açmasına rağmen tahsilatla karşılaşabilir. Böyle bir riskin bulunduğu dosyalarda dava dilekçesine yürütmenin durdurulması talebi eklenmesi önerilir.

Yürütmenin Durdurulması Reddedilirse Ne Olur? İkinci Kez İstenebilir mi?

Talep reddedilirse dava devam eder; iptal talebi bu ret kararından etkilenmez. İşlem, iptal davası sonuçlanana kadar uygulanmaya devam eder. Davacının başvurabileceği asıl yol, 7 gün içinde bölge idare mahkemesine itirazdır.

Kanun, aynı sebeplere dayanılarak ikinci kez yürütmenin durdurulması istenmesini yasaklar. Bu kural, aynı gerekçenin mahkemeye tekrar tekrar sunulmasını önler. Yeni bir belge, yeni bir olgu veya farklı bir hukuki gerekçe ortaya çıkarsa yeniden talepte bulunulabilir.

Yürütmenin durdurulması kararı verilen dosyalar mahkemece öncelikle incelenir ve karara bağlanır. İptal davası kabul edilirse yürütmenin durdurulması kararı davanın sonuna kadar geçerliliğini korur. Dava reddedilirse önceki yürütmeyi durdurma kararı kendiliğinden ortadan kalkar.

Bursa'da Yürütmenin Durdurulması Talebi Süreci

Bursa'da yürütmenin durdurulması talepli iptal davaları Bursa İdare Mahkemesi'nde açılır. İstinaf başvuruları Bursa Bölge İdare Mahkemesi'ne yapılır. Osmangazi, Nilüfer veya Yıldırım Belediyesi'nin tesis ettiği bir işleme karşı dava, işlemin tesis edildiği yeri değil, davalı idarenin bulunduğu yeri esas alır.

Örneğin Bursa Büyükşehir Belediyesi'nin bir imar uygulama işlemine karşı açılacak iptal davasında yürütmenin durdurulması talebi, dilekçenin en üst kısmında açıkça belirtilerek Bursa İdare Mahkemesi'ne sunulur. Ret kararına itiraz, tebliğden itibaren 7 gün içinde Bursa Bölge İdare Mahkemesi'ne yapılır.

Dava dilekçesi UYAP Vatandaş Portalı üzerinden e-imza veya mobil imzayla elektronik ortamda sunulabilir. Fiziki başvuru için Bursa Adliyesi'ndeki idare mahkemesi kalemine gidilir; dilekçenin tarihli bir nüshası mutlaka geri alınmalıdır.

Yürütmenin durdurulması talebinde zarar ve hukuka aykırılığın somut delillerle desteklenmesi büyük önem taşır. Osmangazi merkezli bir işletmenin faaliyetten men edilmesi gibi acil dosyalarda, dilekçenin hızlı ve eksiksiz hazırlanması, ilk aşamada olumlu sonuç alma ihtimalini doğrudan etkiler.

Yürütmenin Durdurulması Hakkında Sık Sorulan Sorular

İlgili Hizmetler

İlgili Blog Yazıları